Friday, 25 June 2010

«Finlandiako ipar-aurora ekarri nahi dut Bergarara, nire 60. urteko erronka gisa»

Ramon Aranzabal, artista.



Arkitektura, musika, dantza, argia eta pintura batzen dituen ikuskizun bat antolatu du margolari arrasatearrak; bi urteko lana, behin eta leku bakarrean ikustekoa den artelan erabatekoa egiteko.

Ramon Aranzabal (Arrasate, Gipuzkoa, 1950) Fagor kooperatibako kide izan zen, 2008. urtean erretiroa hartu zuen arte. Ordurako, hamahiru bat urte zeramatzan margotzen, eta gaur hori da bere eginkizun nagusia. Gau magikoak Munibeko plazan ikuskizuna pentsatu eta antolatu du, eta gaur emango du, 22:30ean, Bergarako Munibe plazan. Arkitektura, margoa, musika, dantza eta argi efektu bereziak bateratuko dira.

Erretiroa lasai bizitzeko hartzen dute batzuek. Nola bururatu zitzaizun zuri halako ikuskizuna antolatzea?

Neuk ere ez dakit zehazki nola izan zen. Urteak dira honetan nabilela. Sibeliusen musika entzuten, Tuonelako Beltxarga poema sinfonikoa, alegia, jakin-mina piztu zitzaidan. Tuonela hori non dagoen ikusi nahi nuen, Finlandian hainbatetan izan naizelako, lanean zein oporretan. Tuonela, ordea, asmaturiko leku bat da: heriotzaren lurpeko mundua da, Finlandiako mitologian.

Infernu mota bat, alegia?

Ez da infernua, purgatorioa baizik. Ibai beltza dago horretan, eta han, beltxarga. Hortik abiatzea bururatu zitzaidan. Finlandiako istorioa Bergarako Munibe plazara ekartzea pentsatu nuen. Toki zoragarria da: XVI. eta XVII. mendeko jauregiz beteta dago, apaiztegia... «Hau da lekua!» esan nuen. Tuonelako mitotik abiatuta, neuk asmaturiko istorioak dena lotuko luke: arkitektura, musika... Argi nuen ez nuela ohiko erakusketa bat egin nahi, baizik eta zer edo zer ezberdina, aberatsagoa.

Zenbat denbora antolatzen?

Bi urte behar ditu egitasmoak osatzeko. Une zailak ere izan dira, finantzaketa bilatzerakoan. Istorioa argi eztanda handi batekin amaitzen da, ipar-aurora bat agertzen da plazan. Edorta Kortadi arte kritikariari gustatu zitzaion ideia, eta testu bat idatzi zidan, eta horrekin bankuetara jo nuen diru eske. «Orain une zaila da», esan zidaten, «egitasmo indartsua da; zergatik ez duzu bi urte itxaroten?». Nik ezetz, une zaila delako orain egin behar zela, erronka zela.

Musiraka dantza taldeak jarriko dio mugimendua ikuskizunari, baina nola sortu da koreografia?

Performance-ak bi zati izango ditu: lehenean, Sibeliusen Finlandia poema sinfonikoa entzungo da, eta horretan, dantzariek kontatuko dute istorio osoa. Beraiek sortu dute koreografia. Nik ildoa baino ez diet markatu. Ez dute inoiz dantza klasikorik egin, baina ikusi duten guztiak harrituta geratu dira.

Ikuskizuna udako solstizio garaian egitea kasualitatea izan al da?

Ez, arrazoi askorengatik nuen data jarrita ekainaren 23-24rako. Baina 23a egun kritikoa da, sua egiten delako plazan. Beldurra ematen zidan, margoak erraldoiak direlako. Zortzi metroko oihal bat eskura dago, eta beldur nintzen sua hartuko zuela edo norbaitek margotuko zutela. Azkenean, 25ean egitea erabaki nuen, solstizioaren magia harrapatuko duelakoan. Lau argi dorre eta watt piloa jarriko ditugu, magiari laguntzeko.

Merezi du horrenbesteko lana hartzea une eta leku bakarrerako ikuskizun bat egiteko?

Horrela dago pentsatuta. Hau ezin da edozein lekutan ipini, 60 metro oihal daude kolorez margotuta. Plaza honetan badago niri aproposa iruditzen zaidan ordenua. Ez nago itxita, halere. Baina hau, nire 60. urterako erronka da.

Thursday, 24 June 2010

«Zaborra atez ate biltzea izugarri interesgarria da, jendea hezi egiten duelako»


Manuel Toharia, zientzia dibulgatzailea.
 
 
 
 
'Acabar con la civilización del desperdicio' hitzaldia emango du gaur zientziazale madrildarrak Donostiako udaletxean. Hondakinak kudeatzeko gaurko eredua amaitu dela dio.


Fisikan lizentziaduna da Manuel Toharia (Madril, 1944), baina ezagunagoa da zientzia herritarrei ulertarazten eginiko lanarengatik. Acabar con la civilización del desperdicio (Alferrik botatako gauzen zibilizazioa amaitu) hitzaldia emango du gaur, 19:00etan, Donostiako udaletxean. Zaborrekin zer egin erabakitzeko eztabaida pil-pilean dagoenean ekarri du Kristina Enea Fundazioak Gipuzkoako hiriburura .

Sunday, 20 June 2010

«Japonia eta Euskal Herria oso urrun daude, baina kulturek badituzte loturak»

Raul Santesteban, grabatugilea.



Aizkolariak, pilotariak, poxpolinak eta bestelako pertsonaiak Japoniako grabatuen estiloarekin landu ditu Lizarrako artistak, eta erakusgai jarri ditu irudiok Errenteriako Mikelazulo Kultur Elkartean.


Raul Santesteban (Lizarra, Nafarroa, 1973). Iruñeko Arte eta Ofizioen eskolan ikasi zuen grabatugintza. Euskiyo-e erakusketa jarri du Errenteriako Mikelazulo Kultur Elkartean (Gipuzkoa). Japonian grabatuei ukiyo-e esaten diete, eta Santestebanek hango estetika Euskal Herriko gaiak jorratzeko erabiltzen du. Ekainean ikusi ahal izango da 11 grabatuko bilduma.

Thursday, 17 June 2010

«Politikak ez du zerikusirik etikarekin edo arrazoiarekin, eta irabazteko egin behar da»

Joseba Ariznabarreta, pentsalaria.

Argazkilaria: Dani Blanco / ARGIA


'Asimilazio politikoa' hitzaldia emango du gaur Orreaga taldeko kideak Usurbilen. Euskal Herriko gaurko klase politikoa aldamenetik kentzeko eskatzen du, eta biolentzia ezinbestekoa dela dio.

Filosofia irakaslea izan zen Joseba Ariznabarreta (Galdakao, Bizkaia, 1936). Euskadi, aproximación política liburua argitaratu zuen duela hamar bat urte, eta Pueblo y poder 2007an. Orreaga taldekoa da. Asimilazio politikoa hitzaldia emango du gaur, 19:00etan, Sutegin, Usurbilen (Gipuzkoa).

Wednesday, 16 June 2010

«Espiritualitate merkearen garaian, komeni da gogoratzea gorputza besterik ez dugula»

Rikardo Arregi, poeta.
 
Txomin Badiola. The War is Over.
 
 
Txomin Badiola artistaren 'The War is Over' argazkiaren inguruan mintzatuko da olerkari gasteiztarra gaur Artiumen, arte plastikoak eta literatura uztartu nahi dituen Arterako Hitzak ekimenean.

Rikardo Arregi Diaz de Heredia (Gasteiz, 1958) poeta da. Hari hauskorrak poema bilduma argitaratu zuen 1993. urtean, Kartografia bost urte geroago eta XX. mendeko poesia kaierak 2000an. Txomin Badiola artista bizkaitarraren The War is Over (Gerra amaitu da) argazkiaz mintzatuko da, euskaraz, gaur, 20:00etan, Artium museoan, Arterako Hitzak ekimenaren harira.

Saturday, 12 June 2010

«Bejondeigula krisiak, aukera ematen baitigu hirigintza astiroago pentsatzeko»


Unai Fernandez de Betoño, arkitektoa.



'Euskal Herriko hirigintzaren argilunak' hitzaldia emango du EHUko irakasle gasteiztarrak gaur bere hirian. Etxegintza burbuilaren eta abiadura handiko trenaren eragina aztertzen du, besteak beste.
Unai Fernandez de Betoño (Gasteiz, 1977) arkitektoa da, eta irakaslea EHUn. Horrez gain, arkitektura eta hirigintzaren inguruko Aldiri aldizkaria zuzentzen du. Euskal Herriko hirigintzaren argilunak hitzaldia emango du gaur, 11:00etan, Gasteizko Landatxo gizarte etxean.

Sunday, 6 June 2010

«Musika jatorrira itzultzen ari da, diskoaren industriaren gezurrezko egia hondoratuta»

Craig Bjerring Old Seed, musikaria.



Musikari kanadarrak taldeak utzi eta artista bidaiari bihurtzea erabaki zuen duela hamar bat urte. Gasteizen arituko da gaur, izu existentzialaren inguruan, baina umorez, xalotasunez eta metaforez.

Musikaria da Craig Bjerring (Winnipeg, Kanada, 1970). Hainbat taldetan aritu ondoren, Old Seed bakarkako egitasmoarekin dabil munduan barrena. Euskal Herrian aritu da jotzen aste honetan, eta gaur azken kontzertua emango du, Gasteizen, 20:00etan, Hala Bedi tabernan.

Friday, 4 June 2010

«Beloaz, izaera berresten dute emakumeek; zergatik ez dute txapela debekatzen?»

Angele Etoundi Essamba, argazkilaria.



Beloaren inguruko estereotipoak haustea du helburu artista kamerundarrak Bilbon zabaldu berri duen erakusketak. Afrikan jantzi hori nola erabiltzen den azaltzen dute kalean jarritako 42 argazkiek.

Angele Etoundi Essamba argazkilariak (Douala, Kamerun, 1962) Europa, Afrika eta Ameriketan erakutsi du bere lana. Herbehereetan bizi da aspaldi. Emakumeen beloak Afrikako kulturan duen eginkizuna azaltzeko erakusketa zabaldu zuen atzo Bilbon. Tamaina handiko irudiak dira, eta Guggenheim museoa eta Euskalduna jauregia lotzen dituen pasealekuan daude, Abandoibarran.

Thursday, 3 June 2010

«Euskal Herrian eskuin muturreko nazionalismoa sortzeko arriskua dago»


Ricard Zapata-Barrero, politika irakaslea.


Immigrazioak Euskal Herriko, Kataluniako eta munduko beste hainbat mugimendu nazionalistatan duen eragina aztertuko du aditu kataluniarrak, gaur, Bilbon, Sabino Arana Fundazioak gonbidatuta.

Ricard Zapata-Barrerok (Bartzelona, 1965) Teoria Politikoa irakasten du Kataluniako hiriburuko Pompeu Fabra unibertsitatean. Immigrazioak estaturik gabeko nazioetan duen eragina ikertzen du. Inmigración y nacionalismo: temas para la agenda de los partidos hitzaldia emango du gaur, 19:30ean, Euskalduna jauregian, Bilbon.

Thursday, 27 May 2010

«Marx eta Freud Maradona bezalakoak dira; Ken Follett, ordea, Mourinho bat da»

Pablo Nacach, pentsalaria.
 
 
 
Futbolaren, artearen eta gaurko pentsamenduaren arteko harremanak aztertuko ditu soziologo eta filosofo argentinarrak, gaur, Bilbon. 'Fútbol. La vida en domingo' liburua argitaratu du, besteak beste.

Soziologoa eta saiakera egilea da Pablo Nacach (Buenos Aires, 1969). Publizitateaz, gaurko hiriez eta giza harremanez idatzi du, besteak beste. 2006an, Fútbol. La vida en domingo saiakera argitaratu zuen. Kirolaren eta gizarte fenomenoen inguruan hausnartuko du gaur, 19:00etan, Errekalde aretoan, Bilbon (Errekalde Zumardia, 30).

Wednesday, 26 May 2010

«Krisiaz baliatu behar dugu, eredua aldatu eta gizakia berriz zentroan jartzeko»


Nicolas Ridoux, hazkuntza objetorea.
 
 
 
Bizimodua apaltzeko mugimenduaren erreferentzia nagusietako bat da ekintzaile frantziarra. Donostian mintzatuko da gaur, Literaktum jaialdiaren barruan, Andres Neuman idazle argentinarrarekin batera.

Nicolas Ridoux (Lyon, Frantzia, 1973) bizimodua apaltzeko mugimenduaren bultzatzaile nagusietako bat da. Besteak beste, Déccroissance pour tous liburua idatzi du. Andres Neuman idazle argentinarrarekin mintzatuko da gaur, 19:30ean, Ernest Lluch kultur etxean (Anoeta, Donostia). Aurretik Johan van der Keuken zuzendariaren I love Dollars filma emango dute.

Tuesday, 25 May 2010

«Sexuaz eta drogez gu baino askoz dekadenteago eta xaloagoak ziren Factoryn»

Britta Phillips, musikaria.

Britta Phillips, Dean Warehamekin


Andy Warhol pop artistak bere lagun eta ingurukoei zinemarako eginiko probei musika jarri die Dean & Britta bikoteak. Bilbon joko dituzte gaur 13 erretratuok, Lou Reedena eta Nicorena tartean.


Britta Phillipsek (Pennsylvania, AEB, 1963) Dean & Britta bikotea osatzen du, Dean Wareham senarrarekin. Luna taldean egin zuten bat biek, 2000. urtean. 13 Most Beautiful... Songs for Andy Warhol's Screen Tests egitasmoa taularatuko dute gaur, 20:00etan, Bilboko BBK aretoan. Warholek Factory estudioan lagunei eginiko zinema erretratu mutuei musika jarri diete Dean & Brittak.

Thursday, 20 May 2010

«Travela pasatzen duzunean ez al zaitu harritzen inork zuri bidaiak oparitzea?»

Jose Antonio Lozano, matematikaria.



Datu meatzaritza zer den azalduko du gaur EHUko irakasleak Bilbon. Datorren urtean zenbat antxoa egongo den eta minbizia izango ote duzun iragartzeko erabiltzen da, besteak beste; baina arriskurik ere badu.

Jose Antonio Lozano (Bilbo, 1968) matematikaria da, eta irakaslea EHUko Informatika eta Adimen Artifizialaren Departamentuan. Sistema Adimentsuen Taldearen ikerketak zuzentzen ditu 2004. urtetik. Datu meatzaritza zer den azalduko du gaur, 19:30ean, Bidebarrietako Liburutegian, Bilbon.

Wednesday, 19 May 2010

«Ez dago errezetarik estresaren kontra, gizaki gisa hazteaz harago»


Carlos Perez, yoga irakaslea.

Gizarte garatuetan endemikoa bezain topikoa bihurtu da estresa, eta ondorio larriak izan ditzake. Bilbotarrak 30 urteko esperientzia du gaitzari aurre egiten, eta horretaz arituko da Bizkaiko hiriburuan.
.
Carlos Perezek (Bilbo, 1955) 30 urte baino gehiago eman ditu yoga irakasten. Gestión del estres hitzaldia emango du gaur, 19:00etan, Boluntan (Zabalbide kalea, Bilbo), Sumendi elkarteak gonbidatuta.

Thursday, 13 May 2010

«Munduko estaturik zoriontsuenak txikiak dira, Euskal Herria bezala»

Oskar Arantzabal, ekonomialaria.



Joseba Egibarren hitzen oihartzuna itzali ez den honetan, krisiak estatu txikiei irekitzen dizkien aukerez mintzatuko da gaur, Donostian, aditu eibartarra, hamabi urtez esportazioan aritu dena.

Oskar Arantzabal (Eibar, Gipuzkoa, 1967) ekonomialaria da. Deustuko Unibertsitatean ikasi zuen, eta hamabi urtez aritu da esportazioan lanean. Las oportunidades soberanistas de los pequeños estados en tiempos de crisis hitzaldia emango du gaur, 19:00etan, Tomasene kultur etxean (Altza, Donostia).

Wednesday, 12 May 2010

«Ikusi ditut disolbatzaileen menpeko mutikoak arazoari euren kabuz buelta ematen»


Anna Stern, gizarte hezitzailea.

Etorkin adingabeei Debakoan eta beste zentroetan ematen dieten tratuaren inguruko txostenarekin, SOS Arrazakeriako kideak ika-mika sortu zuen martxoan. Gai horretaz mintzatuko da gaur, Oñatin.

Itzultzaile eta gizarte hezitzailea da Anna Stern (Girona, Katalunia, 1979). Boluntario gisa hasi zen lanean SOS Arrazakeria erakundean. Gaur, taldearen haur eta gazteen atalean dabil. Martxoan, hautsak harrotu zituen, Debako adingabeen zentroan haur etorkinei tratu txarrak eman dizkietela ondorioztatu zuen txostenarekin. Menores inmigrantes: ¿Protección o exclusión? Centros de acogida: Deba, Elgeta... hitzaldia emango du gaur, 19:00etan, Oñatiko kultur etxean (Gipuzkoa).

Friday, 7 May 2010

«Naturari bere bidea urratzen uztea, hori izan da nire gida bakarra»


Kazuyuki Kishino KK Null, musikaria.


Japoniako musika industrialaren eta noise mugimenduaren aitetako bat da musikari beteranoa. Azkoitian joko du gaur, Matadeixen. Tabata Mitsuru gitarrista psikodelikoarekin partekatuko du oholtza.
Kazuyuki Kishino (Tokyo, 1961) musikaria Japoniako eta munduko noise mugimenduaren aitzindarietako bat da, Merzbow eta Keiji Hainorekin batera. Hainbat tresna jotzen ditu, eta gitarrarekin hasi zen inprobisazioaren munduan. John Zorn zein Fred Frithekin egin izan du lan, eta denera 100 disko inguru argitaratu ditu. Azken urteotan, kutsu elektronikoagoa eman die bere zuzeneko emanaldiei, besteak beste, berak asmaturiko Nullsonic gailuarekin. Aurrez grabaturiko oinarrien gainean, soinu efektuak erabiltzen ditu zuzenean, eta bere ahotsarekin sortzen du gainerakoa. Soinu-zarata emanaldi bortitza egingo du gaur, 22:30ean, Matadeixen (Azkoitia, Gipuzkoa), Tabata Mitsuru gitarra jotzailearekin.

Japonian bonba atomikoek utzitako suntsipen paisaiatik sortu zen butoh filosofiatik sortu zen noise mugimendua ere?

Jende askok gaizki ulertu du: uste dute nik butoh dantza ikasi nuela, baina ez da horrela. Japoniako butoh dantzari Min Tanakak antolaturiko mintegian ikasi nuen, hori egia da, baina hor ez duzu dantzarik ikasten. Dena den, onartu behar dut esperientzia horrek sakonki erakutsi zidan hautsi ezinezko lotura dagoela gorputz eta gogoaren artean, eta nire sormena, lana eta emanaldiak iradoki zituela.

Zeni Geva hirukotearekin «hard core progresiboa» asmatu zenuen. Gaur KK Null egitasmoarekin bakarrik arituko zara. Zerk gidatu du zure eboluzioa?

Naturari bere bidea urratzen uztea, hau da, nire sena pentsatu gabe jarraitzea, hori izan da nire gida bakarra.

Bakarkako lan asko egin duzu, baina beste batzuekin ere asko egin duzu lan, Z'Ev, Alexei Borisov, Jon Rose, eta Cabaret Voltaireko Chris Watsonekin, esaterako. Hobe bakarrik, ala lagunduta?

Bakarrik nabilenean nahi dudana egiten dut, eta dena neure ideia eta sorkuntza da, eta emaitza soilik neure erantzukizuna. Taldean edo elkarlanean nabilenean erabat bestelakoa da lan prozesua: talde lana da, eta ez dago esaterik zer aterako den kimika horretatik. Bakarrik jotzea eta beste batzuekin aritzea, biak maite ditut. Ezberdina da, besterik ez, eta egia esan ezin dut esan zein dudan nahiago.

Halako musika underground egiteko, nahiko lanpetuta zabiltza. Zeintzuk dira hurrengo egitasmoak?

Ekainaren amaieran eta uztailaren hasieran Australian ibiliko da KK Null, hainbat hiritan egitekoa den Liquid Architecture jaialdian. Horrez gain, Zeni Geva taldearekin Australian bira egingo dugu irailean. Azaroaren amaieran, Frantziako Tazcorp dantza konpainiarekin arituko naiz lanean. Beraz, Frantzian egongo naiz hiruzpalau astez, pieza berriak sortzen haien Asfixia lan berrirako. Entseatuko dugu zuzenean aritzeko. 2011ko apirilean estreinatuko dugu. Bitartean, pieza gehiago sortzen ari naiz hurrengo diskorako, baita Zeni Gevarentzat ere.

Tabata Mitsuru gitarra jotzailearekin etorri zara Euskal Herrira. Norbera bere aldetik arituko zarete gaur Azkoitian, ala elkarlanean?

KK Null bakarka arituko da Cosmic noise ikuskizunarekin. Gero, Tabata arituko da bere gitarra psikodelikoarekin inprobisatzen. Eta, amaitzeko, bion arteko emanaldia egingo dugu. Soinu kimika sortuko da.

Tuesday, 4 May 2010

«Euskaldunok Amaiur nola bizi dugun ere interesgarria zaigu, historia bihurtu baita»


Juantxo Agirre Mauleon, arkeologoa.
 
Mauleon, azalpenak ematen, Amaiurren.
 
 
'Amaiurko gaztelua: indusketa arkeologikoa eta oroimen historikoaren berreskuratzea' hitzaldia emango du gaur, Donostian, Aranzadi Zientzia Elkarteko idazkari nagusiak.

Amaiurren lau indusketa kanpaina zuzendu ditu dagoeneko Juantxo Agirre Mauleonek (Tolosa, 1965). Mikel Legorbururekin batera, 1522an Gaztelaren inbasioari aurre egin zion azken gotorlekuan eginiko lanaz mintzatuko da gaur, 19:30ean, Koldo Mitxelena Kulturunean, Donostian.